Wychowanie dziecka tak, by nie trzeba było ciągle namawiać go do wysiłku i działania, to niezwykle trudne zadanie. Często zdarza się, że najmłodsi sprawiają problemy wychowawcze, a rodzice, nie wiedząc jak sobie z nimi poradzić, korzystają z pomocy psychologa dziecięcego. Jak skutecznie wpływać na motywację dziecka, by lepiej z nim współpracować.

Jakie są rodzaje motywacji?

Dzieci, które sprawiają problemy wychowawcze, bardzo często nie są odpowiednio zmotywowane. Może to oznaczać, że rodzice albo w ogóle nie interesują się ich życiem, albo za bardzo w nie ingerują, przez co ich pociechy stają się bierne i nie wykonują swoich obowiązków. Czym jest zatem motywacja? Każdy psycholog dziecięcy określi ją jako powód do podjęcia działania.

Istnieją dwa rodzaje motywacji: wewnętrzna oraz zewnętrzna. Pierwsza z nich, czyli wewnętrzna polega na tym, że motorem do aktywności jest wewnętrzna przyjemność. Kiedy dziecko z własnej woli wykona daną czynność, to będzie czerpało z tego satysfakcję, sprawi mu ona radość. Dzięki temu będzie podejmowało te i inne działania częściej i z większym zapałem. Ponadto będzie uzyskiwało lepsze wyniki, np. w szkole. Stanie się tak dlatego, że będzie odnosiło przyjemność z pozyskiwania wiedzy, którą będzie mogło wykorzystywać w przyszłości.

Drugi rodzaj motywacji to motywacja zewnętrzna. W tym przypadku aktywność pobudzana jest przez nagrody i kary ze strony osób trzecich. To popularna metoda „kija i marchewki”. Oznacza to, że dziecko nie ma wewnętrznej chęci, by wykonać zadanie, jednak robi to, ponieważ albo zachęca je obiecana nagroda albo boi się kary. Jeżeli kara lub nagroda zostaną zaniechane, to dziecko nie będzie miało motywacji do wykonywania powierzonych mu zadań i obowiązków.

Według psychologów dziecięcych bardziej pożądanym typem motywacji jest motywacja wewnętrzna. Dziecko sprawiające problemy wychowawcze musi czuć przyjemność z wykonywanych zadań. Istotna jest tutaj postawa rodziców oraz to, jak traktują oni swoją pociechę.

Jak skutecznie motywować dziecko?

Istnieje kilka sposobów na to, aby pokazać dziecku, że można czerpać przyjemność z podejmowania działań oraz z wysiłku z tym związanego. Młody człowiek, który sprawia opiekunom problemy wychowawcze, często może czuć się zdemotywowany przez częstą ingerencję rodziców w jego życie. Musi on odczuć satysfakcję z własnego działania, z samodzielnie podjętej decyzji. Rodzice nie powinni nadmiernie go kontrolować, ale zostawić mu pewną autonomię. Ważne jest, aby dziecko nauczyło się ponosić odpowiedzialność za własne czyny. Jeżeli będzie musiało samo wytłumaczyć się z niewypełnienia obowiązków i poczuje wstyd, to następnym razem podejmie próbę ich wykonania. Jeśli chodzi o naukę w szkole, dziecko z większą dozą autonomii będzie lepiej przyswajało i zapamiętywało zdobywaną wiedzę. Jeżeli w nagrodę za umiejętności, otrzyma pochwałę lub dobrą ocenę, to zmotywuje go to jeszcze bardziej. Nastąpi wtedy internalizacja motywacji – motywy zewnętrzne będą zgodne z wartościami i potrzebami młodego człowieka.

Niemniej, ważna jest postawa rodziców wobec ich obowiązków. Jeśli dziecko widzi, że spełniają je z przyjemnością, czerpią radość z nauki nowych umiejętności, to weźmie z nich przykład. W momencie, kiedy opiekunowie niespodziewanie nagrodzą wysiłki młodego człowieka, jego motywacja do działania będzie jeszcze większa. Nie będzie to zewnętrzna przyczyna jego działania, ale wewnętrzna chęć czerpania przyjemności ze spontanicznych pochwał. Demotywujące jest jednak, kiedy postawione przed dzieckiem zadanie przerasta jego możliwości. Należy mieć więc na uwadze to, aby dostosowywać wymagania do wieku i możliwości dziecka i stopniować je tak, by mogło wykazywać się coraz większymi umiejętnościami.

Aby skutecznie motywować dziecko, nie tylko sprawiające problemy wychowawcze, rodzice powinni dawać mu przykład swoją postawą. Istotne jest również zaufanie dziecku i okazanie mu pewnej swobody i autonomii, aby mogło świadomie wziąć odpowiedzialność za swoje czyny. Jeżeli opiekunowie będą cierpliwi i konsekwentni, ich działanie przyniesie pozytywny skutek.